Σημασιολογία και ανάλυση φιλμικών και οπτικοακουστικών έργων
Το μάθημα στοχεύει στην σε βάθος μελέτη του οπτικοακουστικού τρόπου επικοινωνίας και έκφρασης, με μια εστίαση στην ανάλυση και ερμηνεία των οπτικοακουστικών έργων. Δίνει τα εργαλεία για την αποκωδικοποίηση των ρητών και άρρητων σημασιών των οπτικοακουστικών κειμένων, καθώς και την αποδόμηση των οπτικοακουστικών ιδεολογικών συστημάτων. Βασίζεται κυρίως στη δομική σημασιολογία του Greimas. Το μάθημα χωρίζεται σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη μελετώνται οι φορείς και τα επίπεδα άρθρωσης της σημασίας στο οπτικοακουστικό κείμενο. Η δεύτερη και τρίτη ενότητα αφορούν την αφηγηματολογία και τη σημασιολογία αντίστοιχα, και συνθέτουν μια μεθοδολογία ανάλυσης των φιλμικών και οπτικοακουστικών έργων. Το μάθημα αξιολογείται με δυο γραπτές ασκήσεις κατανόησης στη διάρκεια του εξαμήνου (25% του τελικού βαθμού η καθεμιά) και ένα γραπτό δοκίμιο στο τέλος (50% του τελικού βαθμού).
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, αναμένεται ότι οι φοιτήτριες και οι φοιτητές:
- θα γνωρίζουν και θα μπορούν να αναγνωρίζουν τους φορείς και τα επίπεδα άρθρωσης της σημασίας ενός φιλμικού-οπτικοακουστικού έργου
- θα γνωρίζουν σε βάθος έννοιες και μεθοδολογίες της δομικής αφηγηματολογίας και σημασιολογίας, και πώς εφαρμόζονται σε φιλμικά και οπτικοακουστικά έργα
- θα μπορούν να αξιοποιούν συνθετικά τις έννοιες και μεθοδολογίες της δομικής αφηγηματολογίας και σημασιολογίας για να αναλύσουν φιλμικά και οπτικοακουστικά έργα, μυθοπλαστικά και μη
- θα μπορούν να αποκωδικοποιούν ρητές και άρρητες σημασίες σύνθετων οπτικοακουστικών μηνυμάτων
- θα μπορούν να αναλύουν, να ερμηνεύουν και να κρίνουν κινηματογραφικές ταινίες και οπτικοακουστικά καλλιτεχνικά έργα, σε βάθος και με πρωτοτυπία, προφορικώς και γραπτώς
Διάρθρωση του μαθήματος (ανά εβδομάδα διδασκαλίας):
1/ Εισαγωγή στη δομική αφηγηματολογία και σημασιολογία
2/ Το κάδρο ως φορέας σημασίας
3/ Το πλάνο ως φορέας σημασίας
4/ Το ντεκουπάζ ως φορέας σημασίας
5/ Η ετερογένεια του φιλμικού-οπτικοακουστικού έργου
6/ Αφήγηση και αφηγήτρια
7/ Η αφηγηματική δομή, ο μύθος και η πλοκή
8/ Οι αφηγηματικές λειτουργίες και οι αφηγηματικοί ρόλοι
9/ Ο χρόνος στο φιλμικό-οπτικοακουστικό έργο
10/ Ο χώρος στο φιλμικό-οπτικοακουστικό έργο
11/ Οι ισοτοπίες και οι σημασιολογικοί κώδικες
12/ Ανάλυση φιλμικών-οπτικοακουστικών έργων
13/ Ανάλυση φιλμικών-οπτικοακουστικών έργων
Βιβλιογραφία στην ελληνική γλώσσα
- David Bordwell και Kristin Thompson. (1979) 2012. Εισαγωγή στην τέχνη του κινηματογράφου. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
- Αλέξανδρος Φ. Λαγόπουλος και Κάριν Μπόκλουντ-Λαγοπούλου. 2016. Θεωρία της σημειωτικής: Η παράδοση του Ferdinand de Saussure. Αθήνα: Πατάκης.
- Robert Stam (2000) 2006. Εισαγωγή στη θεωρία του κινηματογράφου. Αθήνα: Πατάκης.
- Robert Stam, Robert Burgoyne, Sandy Flitterman-Lewis. (1992) 2010. Νέες προσεγγίσεις στη σημειωτική του κινηματογράφου. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Βιβλιογραφία στην αγγλική γλώσσα
- Algirdas Julien Greimas. (1966) 1983. Structural Semantics: An Attempt at a Method. University of Nebraska.
- Alexandros Ph. Lagopoulos, Karin Boklund-Lagopoulou, Maria Giulia Dondero, Jacques Fontanille, Maria Ilia Katsaridou, Rea Walldén. 2025. Semiotics of Images: The Analysis of Pictorial Texts. Berlin: De Gruyter.
- J. J. Murphy. 2007. Me and You and Memento and Fargo: How Independent Screenplays Work. London: Continuum.
Βιβλιογραφία στη γαλλική γλώσσα
- Jacques Aumont et Michel Marie. 1988. L’analyse des films. Paris: Nathan.
- Algirdas Julien Greimas. 1966. Sémantique structurale: Reverche de méthode. Paris: Larousse.
- Christian Metz. 1971. Langage et Cinéma. Paris: Larousse
